Jerzy Vetulani

Adam Gracjan Vetulani Jerzy  (UR. 21 stycznia 1936 w Krakowie , zm. 6 kwietnia 2017 tamże) – Polski psychofarmakolog , neurobiolog , biochemik , profesor nauk Przyrodniczych , Członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności .

Profesor, kierownik Zakładu Biochemii (1976-2006), środk. Naukowych (1994-2001), A od 2002 Rady Naukowej wiceprzewodniczący Instytutu Farmakologii PAN w Krakowie  [1]  . Kilkuset Prac badawczych Autor o zasięgu międzynarodowym, współtwórca hipotezy β-downregulacji Jako mechanizmu działania leków przeciwdepresyjnych . W 1983 Międzynarodowej Nagrody Anna laureat-Monika Klasy II  [2]  za Badania nad mechanizmami działania elektrowstrząsu . Jeden z miast cytowanych naukowców polskich w zakresie biomedycyny  [3]  . Wykładowca akademicki. Popularyzator Nauki, przez ponad Dwie dekady redaktor naczelny czasopisma ” Wszechświat “.

Sceniczna osobowość, konferansjer i Jeden ZE współtwórców Piwnicy Pod Baranami (1954/61), Gwiazda magazynu mówionego ” Gadający Pies się ” (2010-2015). Opozycji Demokratycznej o szer Działacz okresie do PRL , OD 1980 Członek NSZZ “Solidarność” . Kandydat na prezydenta Krakowa w wyborach samorządowych w 2002 roku .

Członek honorowy Indian Academy of Neurosciences i Oxford Towarzystwa Neurologicznego, doktor honoris causa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego i Uniwersytetu Medycznego w Łodzi . Odznaczony Złotym Krzyżem zasługi i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski .

Zwolennik legalizacji marihuany i ogólnej depenalizacji narkotyków , pokrzywdzonych narkotykami w Polsce  [4]  .

Życiorys

1936-1952: Wczesne lata, bunt

Pochodził z Rodziny Vetulani, Która wywodziła SIĘ I z Toskanii Do Polski sprowadziła SIĘ W XVIII Wieku  [5]  . Urodził Się 21 stycznia 1936 Kraków wagowo  [6],  w prywatnym Szpitalu ginekologicznym przy ul. JAKO PIERWSZY SYN Garncarskiej Adama Vetulaniego , profesora i Kierownika Katedry Kościelnego prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim , oraz Ireny z domu Latinik , biolożki, Corki Generała Franciszka Latinika . W 1938 roku na Świat Przyszedł JEGO młodszy brat stycznia Zajmowała mieszkanie na parterze z Rodzina jest w domu profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego Przy Placu Inwalidów , zatrudniając pokojówkę, kucharkę wychowawczynię í Dla Dzieci – Olgę Rutter.

Adam Vetulani wziął udział w wojnie obronnej we wrześniu 1939 . Przedostał się do Rumunii, a następnie do Francji, gdzie również brał udział w walkach . Ostatecznie został internowany w Szwajcarii, gdzie spędził resztę wojny, organizując obozy szkolne dla polskich żołnierzy  [7]  . Przesłana do okupowanej Polski korespondencji podpisywał pseudonimem Fraulein Kupfer  [8]  .

Po wkroczeniu armii niemieckiej do Krakowa Irena Vetulani z synami musieli opuścić mieszkanie. Recykling 48 godzin na wyprowadzę, z możliwością zachowania dobytku przenośego  [9]  . Przenieśli się do lokalu przy ul. Garncarskiej 4, Gdzie schronienia udzieliła się Józefa Onitsch, wdowa po generale Zygmuncie Zielińskim . Rodzinę wspierał przebywający w Krakowie stryj Jerzego, Tadeusz . Dzięki dobrej znajomości niemieckiego Irena podjęła pracę jako tłumaczka w monopolu spirytusowym. Jerzy i Jan pozostawali w latach wojny pod opieką matki, która wychowywała syna synów “w patriotycznym poczuciu honoru”  [10]  . W firmie nie odbędzie się “misterium” i śpiewano  Boże, coś Polskę  [11] . W dzieciństwie Vetulani był chłopcem religijnym, przezormcyjnie przez ministrant w kościele Mariackim .

Wspominał lata wojenne Vetulani Jako ciekawe, Pełne fascynujących Aktywności i odkrywania otaczającego Świata, podważając zbiorowy, martyrologiczny obraz rozpaczy nieszczęścia i  [A]  . Wraz z młodszym bratem i przyjacielem Z Kamienicy , Andrzejem Mirockim, założyli klub zbieraczy owadów. I najcenniejszą najokazalszą Za Część swoich Zbiorów uznawali różnorodną kolekcję motyli  [12]  . Już Jako Dziecko czytał WIELE Książek popularnonaukowych, m.in.  Wulkanach Ich I o wybuchach  Bohdana Dyakowskiego i  zwierzeta patrzą na NAS  Hermanna Lönsa  [13]  . Mówił, ZE Pasja zrobić Biologii zaraziła iść matka.

Rozpoczął edukację w 1942 roku, przystępując od razu zrobić Drugiej Klasy tajnych kompletów prowadzonych przez Pania Iwiczową, Jako ZE umiał pisać i czytać Już  [10]  . OD 1948 uczęszczał zrobić IV Państwowego Liceum im. W Krakowie Sienkiewicza Henryka, ą następnie PO JEGO likwidacji, czy Liceum Ogólnokształcące im. W Krakowie Nowodworskiego Bartłomieja 1952 w Które ukończył, uzyskując świadectwo dojrzałości z wyróżnieniem  [14]  .

Już jako nastolatek Vetulani podsum odszedł od religii. Określić siebie z młodych lat mianem “buntownika, który robił wiele rzeczy na przekór rodzicom”. W wieku dwunastu lat zapisał się do Związku Młodzieży Polskiej . Pokrowiec został wyprodukowany zgodnie z instrukcją. w tekście omyłkowo i nieświadomie zamiast “podstawy” napisał “pods połowami arabalizmu”  [15]  [16]  . Później wstąpił także do Klubu Ateistów i Wolnomyślicieli. Należał do Rewolucyjnego Związku Młodzieży  [17]  .

1952-1973: Studia, kabaret, Instytut Farmakologii

Jest mnóstwo legend, kilkanaście równoległych praw, na temat powstania Piwnicy pod Baranami. Ja sądzę, ZE pomysł kabaretu narodziła SIĘ, KIEDY na moich urodzinach w 1954 Roku, na Ulicy Garncarskiej, spotkali SIĘ Joanna Olczak i Piotra Skrzyneckiego. Moja przyjaźń z Piotrem na początku studiów wojskowych, gdzieś na uniwersytecie Jagiellońskiego. Na warcie z Piotrem przegadaliśmy całą noc. Bardzo się polubiliśmy. Ta ciepłota skończyła SIĘ, KIEDY Piotr wrócił z Paryża i okazało SIĘ, ZE niektórzy LUDZIE lubili, Jak ja prowadziłem konferansjerkę. Nagle pojawiła się zazdrość. Ale Piwnica byla ukochanym dzieckiem, córka, matka Piotra, a Na mial taka osobowość, Ze Nie chciał swojej Roli z nikim dzielić.
– Vetulani o Piwnicy pod Baranami  [18]

W 1952 biologiczne na studia rozpoczął Uniwersytecie Jagiellońskim (specjalność – Fizjologia Zwierząt)  [14]  , Które ukończył w 1957 broniąc pracy magisterskiej na Temat wpływu kwasu askorbinowego na obraz Krwi królika  [b]  [6],  [19]  . W Marcu 1956 Jako wolontariusz podjął prace w Zakładzie Farmakologii PAN (obecnie Instytut Farmakologii PAN ), z ktorým związany byl nieprzerwanie Do Końca Życia. Kierował wówczas placówka Janusz Supniewskiego  [14]  . W 1957 roku, po uzyskaniu dyplomu na Uczelni, został zatrudniony na stanowisku asystenta.

Następnie, rowniez na Uniwersytecie Jagiellońskim, studiował Chemie (specjalność – chemia teoretyczna)  [14]  . Dyplom już w 1962 roku  [20]  . W Ramach Wymiany studenckiej odbył siedmiotygodniowy Pobyt w Swansea , Gdzie pracował w brytyjskiej Żelaza i Stali Research Association  [21]  i samodzielnie uczył SIĘ języka angielskiego.

Był jednym z fundycieli i stałym bywalców Piwnicy pod Baranami . 50. W połowie lat, wraz grupa Przyjaciół z: Edmundem Jaroszem, Bronisławem Chromym i Lala Skąpska Brala udział w odgruzowywaniu Piwnicy Pałacu pod Baranami , w ktorej powstał wkrótce pozniej słynny Kabaret  [22]  . W roku 1958, gdy Piotr Skrzynecki wyjechał do Paryża , przez pewien Czas Vetulani zastępował przejść Roli konferansjera wagowo  [18]  . Właśnie w Piwnicy poznał swoją przyszłą żonę, Marię Pająk  [23]  . Para wzięła ślub 8 lipca 1963 Mieli dwoch Synów: Marka ( ur 1964) Oraz Tomasza (UR 1965)  [24]  .

Polubiłam SIĘ oo Cala Piwnica – nawet z uroczym, choc nieznośnym Jurkiem Vetulanim, ktory ciagle mi dokuczał, že jestem stara i gruba, a wchodziłam gdy zrobić Piwnicy, Darla SIĘ wniebogłosy: “Gaście Światło, gaście Światło, patrzą Próchno bedzie świecić”.
– Kika Szaszkiewiczowa o znajomości z czasów w Piwnicy pod Baranami  [25]

Latach 1955-1962 działał W Jako prelegent w Krakowskim Dyskusyjnym Klubie filmowym STUDENTÓW  [1]  . Przyznał Vetulani, že “to byla dobra Rzecz, bo nauczyła! Idź, by mówić Krótko, ciekawie i Szybko kończyć”  [26]  . W 1972 był konsultantem naukowym filmem  Iluminacja  Krzysztofa Zanussiego  [27]  .

Śmierci Brata Po, Który utonął podczas spływu kajakowego na Dunajcu w 1965 zmobilizował SIĘ i rozpoczął prace nad rozprawa doktorska  [28]  . Stopień doktora nauk Przyrodniczych otrzymał w 1966 roku w Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Hirszfelda Polskiej Akademii Nauk Ludwiki  [20]  , broniąc dysertacji  dzialanie pochodnych izoksazolu i pirazolu na metabolizm ustroju zwierzęcego  przygotowanej pod kierunkiem Józefa Hano . Tym Roku SAMYM W Jako stypendysta Rikera wyjechał na rok zrobić WIELKIEJ Brytanii , Gdzie w University of Cambridge kierownictwem pod ASV Burgenaprzetwarzanie metodą spektrofluorymetrycznych  [19]  . Podczas pobytu w Cambridge zetknął się z Juliuszem Hibnerem .

Po powrocie do Polski w firmie psychofarmakologii pod kierunkiem Jerzego Maja .

1973-1989: W orbicie światowej nauki, opozycja

Złożeniu Rozprawy habilitacyjnej Po, wyjechał na Prawie Dwa Lata do Stanów Zjednoczonych , Gdzie od 1973 do 1975 Jako pracownik naukowy pracował profesora wagowo Vanderbilt University  [19]  . Międzynarodowe uznanie przyniosło ul Odkrycie w 1975 (wraz z Fridolinem Sulserem ) zjawiska β-downregulacji przez chroniczne Podania leków przeciwdepresyjnych i sformułowanie hipotezy β-downregulacji Jako mechanizmu działania leków przeciwdepresyjnych. Temat na dziesięć jest praca przez opublikowana Vetulaniego Sulsera z w i ” Nature ” Stała SIĘ  cytat jest klasyczny  , otrzymując zrobić 2007 Roku 580 powołań  [19]  .

Po zakończeniu próby zrezygnowano z rodziny powrotu do Polski. Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1976 ( rozprawa  Neuroleptyki hamujące monoaminooksydazy i beta hamowania hydroksylazy dopaminowej: Ich działania i współdziałania  ) profesora nadzwyczajnego – 1983 W, zas profesora zwyczajnego – w 1989  [6]  [1],  [14]  . W 1976 r. Objęcie kierownictwa Zakładu Biochemii Instytutu Farmakologii PAN  [29]  . Jest szefem Zakładu Biochemii, prowadzącego kilka książek; przywiązywał się do rodziny z młodymi kolegami i koleżankami po fachu. W tych relacjach się z kontraściami wskazały Kazimierza Gumińskiego .

Jedna z takich Osób, Które wywarły na Mnie ogromny wpływ, byl profesor Kazimierz Gumiński, promotor pracy magisterskiej Mojej z chemii. Na coś myślałem, chcieliśmy, żebym został chemikiem teoretykiem. „Panie magistrze, niech SIĘ PAN przypatrzy – powiedział zrobić Mnie Kiedyś – mam Czterech docentów, A kazdy z Nich JEST inteligentniejszy ode Mnie. Pan widzi, jak ja umiem umiedź dobierać ludzi “. Dla mnie to obniżało poziom, a przewyższać inteligencją Gumińskiego było cholernie trudno. Pomyślałem sobie wtedy: kurczę ostrze, by było metoda na bycie szefem! Trzeba po prostu szukać inteligentniejszych od siebie  [30]  .

Wśród uczniów Vetulaniego na przestrzeni lat byli byli m.in. Irena Nalepa , Krystyna Gołembiowska, Piotr Popik, Andrzej Pilc, Jolanta Zawilska, Marek Sanak i Dominika Dudek .

Od 1978 współpracował z regularnie Consiglio Nazionale delle Ricerche (CNR; Najwyższa Narodowa Badań Naukowych) w Rzymie . Z ramienia Instytutu Farmakologii PAN byl koordynatorem wspólnego PROGRAMU badawczego IF PAN z Istituto di Biologia e Neurobiologia cellulare (IBCN). Rzym z Reguły Odwiedzając otrzymywał audiencję u Jana Pawła II . W 1983 otrzymał międzynarodowa Nagrodę Anna-Monika II Klasy za Badania nad mechanizmami działania elektrowstrząsu (Jako Pierwszy Polak z TA klasą nagrody)  [19]  . Od 1981 redaktorem naczelnym czasopisma byl ” Wszechświat ”  [14] . TE pełnił zrobić Funkcję 2002. Byl takze redaktorem naczelnym “Polski Journal of Pharmacology i Farmacji” (1993-1996)  [1]  .

W roku 1980 do wstąpił “Solidarności” , działał Jako Członek komisji Zakładowej “S” i Przy Oddziale Placówkach PAN w Krakowie oraz 56. Jako Członek Komisji Porozumiewawczej Nauki NSZZ “Solidarność”. Latach 1987-1989 byl W członkiem ZARZĄDU “S” regionu Małopolsce pod Koniec Tego okresu, w latach 1989-1990 członkiem Prezydium ZARZĄDU  [1]  . Zajmował SIĘ głównie sprawami programowymi oraz doradzaniem Organizacji “S” na terenie Małopolski.

(…) Ja dziesięć sam chwyt zastosowałem podczas STANU Wojennego, gdy od 8 Grudnia 1981 (!) Zostałem redaktorem naczelnym czasopisma ” Wszechświat” i komunistyczna cenzura, Która zresztą wobec Tego Pisma byla stosunkowo Łagodna, Tego Nie zauważyła. Mówiąc Nawiasem, miałem wówczas w delegacjach służbowych, wpisane Stanowisko Jako  redaktor naczelny  , na co robiło wrażenie milicjantach Bo kazdy z Nich wiedział, Ze redaktor naczelny Musiał Być Ich człowiekiem. Kiedyś, redaktor naczelny Jako dziesięć, w towarzystwie z nieświadomego niczego Redaktora naczelnego ” Przekroju ” Mieczysława Czumy , którego celnicy na lotnisku jest znali doskonale, przemyciłem bez kłopotu powierzony mi przez Jurka Zdradę lista ZARZĄDU Regionu “Solidarności” do PapieżaJana Pawła II  [31]  .

1989-2006: Dojrzała kariera i społecznictwo

Legalizacji PO “Solidarności” byl członkiem Krakowskiego komitetu Obywatelskiego (1989-1990) i Krakowskiego klubu Solidarności (1994-1995).

W latach 1992-1998 był członkiem Collegium Internationale Neuro-Psychopharmacologicum. W latach 1999-2001 był przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego  [1]  . Czy polskiej terminologii Wprowadził określenie  splątki neurofibrylarne  (ang.  Sploty neurofibrylarne  )  [32]  .

W 1991 r. Został powołany do spraw współpracy z Akademią Umiejętności . Członkiem czynnym został w 1996 roku Regularnie prowadził Spotkania Kawiarni naukowej PAU wag JEJ gmachu przy ul. Sławkowskiej 17, jako otwierający i moderator dyskusji. Członkiem rady redakcyjnej byl wydawanego przez PAU Tygodnika  pauza Akademicka  . W roku 2001 w Skład ZARZĄDU wszedł Towarzystwa Przyjaciol sztuk Pięknych w Krakowie oraz kapituły Lauru Krakowa XXI wieku . Członkiem reaktywowanego byl Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk , zasiadał rowniez w JEGO Radzie.

Regularnie wykładał na kilku kierunkach Uczelni w Krakowie . Od 2000 prowadził Zajęcia w Roku Kolegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego (School of Medicine, w języku angielskim), Instytucie Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz nA Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II  [33]  . Profesorem byl Małopolskiej Wyższej Szkoły im. Dietla J. , Gdzie prowadził Zajęcia dla studentek kosmetologii i dietetyki .

W-2002 członkiem założycielem został stowarzyszenia Forum dla Małopolski i ubiegał SIĘ bez Powodzenia o Urząd Prezydenta Miasta Krakowa, uzyskując w pierwszej Turze wyborów 2375 głosów (1,19%)  [34]  .

Od 2002 wiceprzewodniczącym Rady Naukowej byl Instytutu Farmakologii PAN  [35]  . W 2008 Wybrany członkiem-korespondentem został Polskiej Akademii Nauk . Na przestrzeni lat sprawował w strukturach Akademii Różne funkcje, byl m.in. Nauk Fizjologicznych komitetu sekretarzem PAN (1978/81) i przewodniczącym komitetu Neurobiologii PAN (2007-11), byl członkiem Prezydium Oddziału Krakowskiego PAN  [36],  (2011-2015). Byl członkiem Rad Naukowych Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN (1993-2007) oraz Instytutu Medycyny Doświadczalnej PAN i Klinicznej (2003-07). Bral udział W pracach Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów (1997-2001, 2006-08) . Byl rowniez członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego .

2006-2017: Popularyzator

W 2006 odszedł z funkcji Kierownika Zakładu Biochemii Instytutu Farmakologii PAN i poświecił w znacznym stopniu SIĘ popularyzacji Nauki. Na Tym Polu Aktywny byl Już w latach 60, gdy publikował Krótkie teksty w czasopiśmie “Wszechświat”. Podpisywał z Reguły Notki własnym imieniem i nazwiskiem LUB pseudonimem  J. Latini  [19]  . Znany byl ZE swoich wykładów popularnonaukowych poruszających najczęściej tematykę funkcjonowania ludzkiego Mózgu oraz zależności Pomiędzy różnymi aspektami neurobiologią społecznymi i kulturowymi. W 1999 byl wykładowca podczas Krakowskiego Dnia Mózgu, a od 2000 roku nieprzerwanie co Roku występował podczas Krakowskiego tygodnia Mózgu . Trzykrotnie (w 2011, 2012 i 2015) byl prelegentem TEDx Kraków  [37]  [38]  [39] . Wykładał gościnnie na uniwersytecie w Trzeciego Wieku i Uniwersytecie Dzieci. Był przewodniczącym Sekcji Neuroscience założonego w 2008 roku Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych . Prowadzący praktyujące się na Wawelu spotkań Związanej z Copernicus Center kilkunastoosobowej Grupy Trapez  [40]  ; uczestniczył też (w latach 2014-2016) na Festiwalu Kopernika .

Od czerwca 2010 blog prowadził  Piękno neurobiologii  na to WordPress . Przyczyna Założenia strony Bezpośrednią bylo zlikwidowanie przez Tomasza Lisa , wówczas Nowo wybranego Redaktora naczelnego czasopisma ” Wprost ” rubryki naukowej prowadzonej przez Vetulaniego  [41]  . Blogu publikuje autorskie Na teksty zawierające najświeższych odkryciach: Informacje o w i dziedzinach neurobiologii psychofarmakologii, A komentarze takze Własne  [42]  . Vetulani Jako główną Wyslij Motywacje zrobić prowadzenia blogu podał Chęć dzielenia SIĘ własna wiedza Z innymi. Powiedział, Ze “za niedługo się, co w MA Mózgu pójdzie do piachu, A wiec trzeba Jeszcze próbować CO SIĘ da przekazać innym”  [43] . TE formowych publikacji Wybrał tekstów ZE wzgledu na możliwość dotarcia nie JAK największego Grona czytelników oraz niezależność i swobodę w treści oraz terminie dokańczania wpisów  [41]  . Od Grudnia 2011 rowniez kanał jest prowadził na YouTube , na jest ktorým publikowane Były filmy z wydarzeń z oo Z JEGO udziałem  [44]  .

Vetulani po 1989 politycznie sympatyzował z centrum i lewicą. Niejednokrotnie publicznie zapewniał swój poparek kandydatom na cięcia urzędy publiczne. W 2010 W wyborach prezydenckichw OBU turach poparł Bronisława Komorowskiego  [45]  , w zas wyborach parlamentarnych rok pozniej Józefy Lassotę . W wyborach do parlamentu Europejskiego w 2014 poparcia udzielił Janowi Hartmanowi , wyrażając równocześnie Solidarność z Różą Thun  [46]  . Przed pierwszą turą wyborów prezydenckich w 2015 poparł Janusza Palikota  [47]  . W tym samym roku w wyborach parlamentarnychponownie opowiedział się za kandydaturą Lassoty, gratulując mu zdobycia mandatu  [48]  .

W 2010 roku na prośbę Studentów wystąpił w warga Dubie Uniwersytetu Jagiellońskiego . Się W początkowej Pojawił sekwencji Jako dziadek Małej dziewczynki – Głównej bohaterki klipu  [49]  . Od 2010 był regularnym uczestnikiem pisma mówionego ” Gadający Pies “. Czy występujący na jego scenie Vetulaniego zaprosił Aleksander Janicki . Z czasem nowożytnego stał się jedną z najważniejszych cech i rozpoznawalnych pisma. Kabaret Współprowadzący Macieja Prusa przez Piotr określił Vetulaniego “gwiazda pierwszej wielkości”, dodając, Ze wszyscy uczestnicy ZAWSZE czekali na to JEGO wystąpienia. Porównał Atmosfere Vetulani “Gadającego Ps” nie Tej obecnej W U będącej progu działalności Piwnicy pod Baranami  [50] . W swoich wystąpieniach neurobiolog niejednokrotnie używał sprośnego humoru i wulgaryzmów, współistniejące niektórzy uznawali za przekroczenie Granic Dobrego smaku, ale większość widowni przyjmowała entuzjastycznie. W 2013 oraz byl producentem wystąpił wykonawczym krótkometrażowego Filmu  Hydrofobia  [51]  , mockumentu wyśmiewającego fobie Społeczne, rowniez premierowo zaprezentowanego w “Gadającym psie”.

Wydajność Współtworzył  Sny Music  przez reżyserowany Czeta Minkusa , Gdzie występował apartament obok m.in. Jana Peszka i Agaty Zubel . Widowisko zostało zaprezentowane w 19 Grudnia 2013 roku w Małopolskim Ogrodzie Sztuki  [52]  . W 2010 roku 2015 i Z występował Leszkiem Długoszem z programem koncertowym  Rozumie Mój  , w ktorým Poezja śpiewana przez Długosza wymieniała SIĘ z komentarzem neurobiologicznym Vetulaniego  [53]  . 31 grudnia 2014 r. Został powołany do udziału w Programie przy Stacji PAN w Rzymie. Artykuł JEGO  Wściekłość i współczucie  został opublikowany Jako tekst towarzyszący w programie zrobić spektaklu Triumf Woli  , którego Premiera odbyła SIĘ 31 Grudnia 2016 wag Narodowym Starym teatrze im. Heleny Modrzejewskiej .

Od 2014 aukcje wspierał WIELKIEJ Orkiestry Świątecznej Pomocy , wystawiając na to licytacje m.in. książki z autografami Własne i możliwość Spotkania Przy kawie kolacji LUB  [54]  [55]  [56]  . W 2015 i 2017 w Komitecie SIE znalazł Honorowym Parady Równości  [57]  . Po Objęciu rządów przez Prawo i Sprawiedliwość wyrażał poparcie dla niektórych Działań komitetu Obrony Demokracji  [58]  , zaproszony przez Studentów wziął udział proteście wagowych na Rynku Głównym w w Krakowie styczniu 2017  [59]  . Rowniez z Sympatyzował Czarnym protestem , co niejednokrotnie manifestował. W listopadzie 2016 w Galerii Olympia otwarta została wystawa zdjęćGolca Adama z osiemdziesiątych URODZIN Vetulaniego  [60]  , Które neurobiolog zorganizował w Swoim mieszkaniu goszcząc jednorazowo okolo sto osiemdziesiąt Osób. Portretował osoby W zaproszone na imprezę Golec w specjalnie przygotowanym mini-studio, na TLE autorstwa Iwony Siwek-Front .

Wypadek i śmierć

2 marca 2017 r. wieczorem podczas powrotu z pracy został potrącony przez Samochód na przejściu dla pieszych na Ulicy Balickiej w rejonie skrzyżowania z ul. Zielony Most i odniósł poważne obrażenia. Szedł z Vetulani Instytutu Farmakologii PAN  [61]  , pokonując dobrze sobie Znana trase do pętli tramwajowej w Bronowicach . Wprowadzony w stan Został śpiączki farmakologicznej , JEGO stan lekarze określali bezpośrednio po wypadku Jako ciężki, ale Stabilny  [62]  . W Centrum Urazowym Przebywał Medycyny Ratunkowej Katastrof w i Szpitalu Uniwersyteckim , pod opieka Zespołu profesora Jerzego Wordliczka . Stan zdrowia Vetulaniego jednak nie poprawił się i zmarłem 6 kwietnia 2017 r. W szpitalu [63]  [64]  . Został pochowany 18 kwietnia 2017 w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie  [65]  . 21 września tego samego roku zmarła jego żona Maria  [66]  .

Poglądy

Kluczowa dla kształtowania Jako swojego światopoglądu Vetulani wskazał książkę Desmonda Morrisa  Naga małpa  , z Która zetknął SIĘ podczas pobytu w w Cambridge 1967 Roku; „Dzieki Niej po Raz Pierwszy zobaczyłem, ZE mozna podejść zrobić człowieka Jak zrobić normalnego gatunku zwierzęcego. (…) Uświadomiłem sobie wtedy Jak śmieszny JEST Człowiek, Który Jako zwierzę zamiast na czworakach chodzi na dwoch nogach. Jak moje zabawnie wyglądamy, odsieniamy owłosienia prawie na tęcz ciele. (…) Pozbyłem SIĘ Też przekonania O superwyjątkowości Homo sapiens ”  [67]  . I spełnienia Szczęścia Źródło życiowego, rozpatrując z Perspektywy Biologicznej , definiował Jako unieśmiertelnienie własnych genówpoprzez przekazanie ich w kolejnego pokolenia. Odwoływał SIĘ robić często powolny Theodosiusa Dobzhansky’ego :  Nic o szer Biologii Nie ma sensu jeśli żartem rozpatrywane w oderwaniu od ewolucji w  . Bliska była mu filozofia utylitaryzmu Johna Stuarta Milla ; “Moralne jest do, co środka zwiększającego sumy szczęścia ludzkości. Jest tylko jeden problem – niestety nie mamy podanego sposobu sumowania owego szczęścia ”  [68]  . Był entuzjastą literatury fantastycznej i science-fiction, avail powieści Ursuli K. Le Guin , Isaaca Asimova , JRR Tolkiena czy George’a RR Martina  [13]  . Z  Fundacji Asimova zaczerpnął SWOJĄ Isaaca dewizę:  Niech Nigdy Zmysł moralny Nie skłoni CIĘ do podjęcia decyzji błędnej  [69]  .

Substancje psychoaktywne

Vetulani był zwolennikiem legalizacji marihuany , a także ogólnej depenalizacji narkotyków dla osób pełnoletnich. Jako argumenty za legalizacją marihuany wymieniał m.in. JEJ Niewielka (np. w porównaniu do alkoholu , substancji regulowanej przepisami i legalnie sprzedawanej w Polsce) IW ogóle wątpliwą szkodliwość, właściwości medyczne (np. Przy Bolach spastycznych , astmie , jaskrze ) odcięcie wpływów mafii oraz Zysk dla Panstwa z akcyzy  [70]  [71]  . Zwraca także uwagę, które umieszczanie w zakładach karnychniewielkiej ilości nielegalnej posiadaczy substancji, przeznaczonej na WŁASNY użytek, oraz Encoding związane z Tym konsekwencje, moga zrujnować Życie Wieluniu młodym osobom  [72]  . Twierdził, Iż przeciwnicy złagodzenia ustawy antynarkotykowej w debatach Publicznych zazwyczaj poddają SIĘ emocjom, a NIE opierają SIE NA racjonalnych argumentach i rzeczowej Wiedzy. Dostrzegalnej JEGO zdaniem Przyczyn narkofobicznej postawy pewnej Części Społeczeństwa upatrywał w Głęboko zakorzenionych względach kulturowych  [73]  .

W 2010 roku, KIEDY toczyła SIĘ Publiczna debata na Temat dopalaczy AW Sejmie zgłoszono projekt ustawy antydopalaczowej, Vetulani określił Cała sytuację Jako “atak histerii Społecznej”  [74]  . Profesor zwracał uwagę na stronniczość dziennikarzy Przy opisywaniu całej Sprawy, w jednym z wywiadów mówił:

Mediów w sposób skrzywiony, wręcz wypaczony pokazują liczbę wypadków CZY komplikacji, jeżeli chodzi o mniej LUB bardziej politycznie poprawne Substancje. Przecież paracetamol, Który znajduje SIĘ W Prawie Wszystkich środkach przeciwbólowych, Przy przedawkowaniu powoduje Śmierć. Tylko JEDEN na 250 przypadków Śmierci z przedawkowania paracetamolu znajduje Odbicie w mediach. Natomiast, jeśli ktos umrze z przedawkowania amfetaminy – do współpracy Trzeci Wypadek JUZ JEST nagłośniony. Kazdy Wypadek po ecstasy JEST medialnie widoczny, Jako spektakularny, zdarzający SIĘ najczęściej dyskotece CZY klubie w  [75]  .

Wywiadzie dla W ” Przekroju ” opublikowanym w Marcu 2012 stwierdził Vetulaniego, Ze “chciałby żyć w społeczeństwie, w ktorým tak Jak Today idziemy na ciastko, Które przecież Też JEST szkodliwe, bedziemy Mogli pójść do kawiarni zapalić marihuanę I”  [72]  .

W maju 2014 r. Vetulani wziął udział w Marszu Wyzwolenia Konopi, to właśnie współczesny student  [76]  [77]  .

Religia

Byl Vetulani ateista , choc Jak sam stwierdził Nigdy nie nie próbował nawracać wierzących na to niewiarę. Kilkadziesiąt lat znajomosci Przez pozostawał w serdecznych relacjach z jāņem Pawłem II , którego nazwał “wybitnym człowiekiem, którego z BILA niesłychana godność (…) czuło SIĘ, Ze JEST do Wielki Człowiek, któremu mozna ufać”  [78]  . Odnosił SIE zrobić Krytycznie działalności Części Przedstawicieli nowego ateizmu , m.in. Dawkinsa Richarda , po lekturze  Byk urojonego  przyznał jednak, Ze JEST do pasjonująca i Warta Uwagi książka, do samego Dawkinsa nazwał “Jedna z najbarwniejszych Postaci Współczesnej filozofii Nauki i”  [79]  .

Edukacja

Vetulani wzbudził kontrowersje zabierając Głos w dyskusji na pewno chodziło Wieku inicjacji Szkolnej, A szczególnie stwierdzeniem w sierpniu 2015 NA Twitterze, že „sześciolatki niezdolne Do rozpoczęcia Nauki SA Albo niedorozwinięte, Albo chore, Albo leniwe, Albo głupio chowane. Współczujmy rodzicom”. Publicyści sprzeciwiający SIĘ obniżeniu Wieku szkolnego przez rząd Platformy Obywatelskiej krytykowali Słowa neurobiologa; Gmyz Cezary nazwał! Go wówczas “wyjątkowym debilem”  [c]  . Argumentował Vetulani, Ze ZE wzgledu na Dynamiczne zmiany zachodzące w Mózgu człowieka od szóstego Roku Życia zwlekanie z rozpoczęciem Edukacji do marnowanie potencjału Dziecka  [80] , Za dobry podał przykład holenderski, Gdzie Przedszkole i nauka szkolna rozpoczynają SIĘ wcześniej niz w Wieluniu europejskich krajach. Na możliwy wskazywał Vetulani pozytywny skutek wprowadzenia Do Szkół Zajec oo Inteligencji emocjonalnej . Rowniez w 2015 akcję poparł  Świecka Szkoła  , ktorej głównym postulatem bylo przeniesienie kosztów Szkolnej katechezy budżetu Z Publicznego na związki wyznaniowe LUB Rodziców Dzieci uczęszczających Lekcje Religii na  [81]  .

Publikacje Wybrane

Oryginalne prace w czasopismach

  • Vetulani J, Sulser F.  Układ generujący AMP w limbicznym przodomózgowiu  . ” Natura “. 257 (5526), ​​s. 495-496, 1975. DOI : 10,1038 / 257495a0 . PMID : 170534 .
  • Vetulani J, Bednarczyk B.  Depresja przez klonidynę zachowań wytrząsających wywołanych przez nalorfinę u szczurów zależnych od morfiny  . “Journal of Pharmacy and Pharmacology”. 29 (1), s. 567-569, 1977. DOI : 10.1111 / j.2042-7158.1977.tb11401.x . PMID : 21267 .
Praca dotyczy odkrycia, że klonidyna hamuje zespół odstawienia po morfinie . W pracy autorzy zasugerowali, że efekt ten może być wykorzystany klinicznie.
  • I Nalepa, Vetulani J.  Udział kinazy białkowej C w mechanizmie in vitro Wpływ imipraminy na generowaniu drugiego Messengers przez noradrenaliny w plasterki kory mózgowej szczura Neuroscience  . “Neuroscience”. 44 (3), s. 585-590, 1991. PMID : 1661384 .
Napisana wspólnie Ż Plac Praca Irena Nalepa dotyczyła Roli kinazy białkowej C (PKC) w dialogu receptorowym Pomiędzy adrenoceptorami α i β.
  • Vetulani J, Antkiewicz-Michaluk L, Nalepa I, Sansone M.  Możliwe fizjologiczne znaczenie dla mózgowych tetrahydroizochinolin  . “Badania neurotoksyczności”. 5 (1), s. 147-155, 2003. DOI : 10.1007 / BF03033379 .
  • Michaluk L Antkiewicz, Łazarewicz JW, Patsenka A, m Kajta, Ziemińska E E Salinska, Wasik A, K Golembiowska J. Vetulani  Mechanizm 1,2,3,4-tetrahydroizochinoliny Neuroprotekcji: Znaczenie wolnych rodników Scavenging Właściwości inhibicja wywołana glutaminianem i ekscytotoksyczność  . “Journal of Neurochemistry”. 97 (3), s. 846-856, 2006. DOI : 10.1111 / j.1471-4159.2006.03756.x . PMID : 16515537 .

Monografie i broszury

  • 1964:  Półprzewodniki organiczne  (współautorzy: Krzysztof Pigoń , Kazimierz Gumiński, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne)  [d]
  • 1996:  Teoria a Doctorka leczenie depresji  (red., Wyd. Collegium Medicum UJ)
  • 2006:  Narkotyki bez dydaktyki  (bezpłatny dodatek do tygodnika ” Polityka “)
  • 2012:  Farmakoterapia depresji – Współczesne Podstawy teoretyczne i doświadczenia Kliniczne  (czerwony, wraz z Januszem Heitzmanem, wyd Termedia ..)

Książki popularnenonaukowe

  • 1985:  Dzień handlu i jutro neurobiologii  ( Zakład Narodowy im. Ossolińskich )
  • 1993:  Jak usprawnić pamięć  (Wydawnictwo Platan)
Książka byłą dwukrotnie wznawiana (w I 1995 1998)  [1]  . Zagórskiego Sławomira nA łamach ” Gazety Wyborczej ” Napisał, Ze “czyta SIĘ JA jednym tchem”  [82]  , A Małgorzata Czartoszewska w ” życiu Warszawy ” zwróciła uwagę na JEJ “pożyteczność uniwersalność i”  [83]  .
  • 2010:  Mózg: fascynacje, Problemy, tajemnice  (. Wydawnictwo Homini, czerwony Krzysztof Bielawski ) – nagroda Krakowska Książka Miesiąca of W styczniu 2011 roku
  • 2011:  Piękno neurobiologii  (Wydawnictwo Homini)
Ukazał SIĘ Jako tom kontynuacja  Mózgu …  i zawiera głównie komentarze oraz wywiady z rozproszone w mediach, Poza Tematyka naukowa znajdują sie z NIM w wątki dotyczące biografii autora. Został zaczerpnięty zarówno Tytuł z bloga Vetulaniego, JAK Iz wywiadu przeprowadzonego przez Marie de Hernandez Paluch dla Miesięcznika ” Kraków ”  [84]  . Zagórski z Sławomira “Gazety Wyborczej” określił Obie książki wydane przez Homini mianem “pozycji arcyciekawych”  [85]  .
  • 2015:  Bez ograniczeń. Jak rządzi nami mózg  (z Marią Mazurek, PWN )  [86]
  • 2016:  A w konopiach strach  (z Marią Mazurek, PWN)
Autorzy zacznijmy tytuł z fragmentu wiersza Marii Konopnickiej  Co dzieci widziały w drodze  , za sugestią Marii Vetulani.
  • 2017:  Sen Alicji, czyli Jak działa Mózg  (książka dla Dzieci, Z Marią Mazurek ilustracje autorstwa Marcina Wierzchowskiego, Mando, wyd pośmiertnie).

Wywiady-rzeki

  • 2015:  Mózg i błazen  (w rozmowie z Marcinem Rotkiewiczem , Wydawnictwo Czarne )  [87]  [88]
  • 2017:  Ćwiczenia Duszy, rozciąganie Mózgu  (w. Z rozmowie KS Grzegorzem Strzelczykiem czerwony Michał Jędrzejek ,. Wydawnictwo Znak )

Tłumaczenia

  • 2010: Carlton K. Erickson,  Nauka o dodatnieniach. Od neurobiologii do skutecznych metod leczenia  , Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Wyróżnienia i odznaczenia

  • 1972, 1977: Nagrody Sekretarza Naukowego PAN (zespołowe);
  • 1982, 1986, 1992: Nagrody Wydziału Medycznego PAN;
  • 1986: Złota Odznaka Polskiego Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika ;
  • 1983: Międzynarodowa Nagroda Anna-Monika (II klasy);
  • 1988: członek honorowy Indian Academy of Neurosciences;
  • 1990: Złoty Krzyż Zasługi ;
  • 1996: Nagroda Naukowa im. Mikołaja Kopernika ;
  • 1996: członek honorowy PTP im. Kopernika;
  • 2001: Nagroda im. Jerzego Konorskiego;
  • 2003: Nagroda Prezesa Rady Ministrów za całokształt dorobku Naukowego;
  • 2004: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (ZA “wybitne zasługi dla Nauki Polskiej w dziedzinie farmakologii”)  [89]  ;
  • 2004: Tytuł doktora hc Śląskiego Uniwersytetu Medycznego , promotorem byl Zbigniew Herman  [14],  [90]  ;
  • 2006: od Jędrzeja Śniadeckiego Medal za całokształt osiągnięć badawczych w psychofarmakologii z dziedziny;
  • 2007: członek honorowy Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego;
  • 2007: Odznaczenia Centrum Kultury Żydowskiej – Fundacji Judaica w Krakowie;
  • 2008: tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Medycznego w Łodzi , promotorem był Jerzy Nowak  [91]  ;
  • 2009: Odznaka “Honoris Gratia” ;
  • 2011: Krakowska Książka Miesiąca (styczeń) za  Mózg: fascynacje, problemy, tajemnice  ;
  • 2011: Nagroda im. Zbyszka Thiellego, przyznana przez POLSKA Sieci Polityki Narkotykowej „za bezkompromisowe wsparcie swym autorytetem naukowym Działań na Rzecz humanizacji Polskiej Polityki narkotykowej, za postawę pełna głębokiego zrozumienia Problemów Osób używających substancji psychoaktywnych i uzależnionych od Nich, za prace i działania na Rzecz wprowadzenia Medycznej konopi oraz obronę praw obywatelskich jej użytkownicy ”  [92]  [93]  ;
  • 2012: Racjonalista Roku 2011, nagroda przyznana przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów “za konsekwentne pobudzanie neuronów Nie TYLKO własnych, ale i cudzych”; wręczyli reprezentanci PSR statuetkę podczas wykładu Vetulaniego W ramach Krakowskiego tygodnia Mózgu  [94]  ;
  • 2012: nagroda specjalna VIII edycji konkursu “Popularyzator Nauki” organizowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz PAP za całokształt działalności popularyzatorskiej; uzasadniono, Iż uczony “przybliża odbiorcom Nie TYLKO? Najnowsze Odkrycia neurobiologów, ale rowniez Ważne społecznie WNIOSKI, Jakie z Tych Badań płyną”  [95]
  • 2014: Człowiek Roku 2013 ” Gazety Krakowskiej ” za “niestrudzoną popularyzację Nauki i pomoc w poznawaniu Mózgu Przy Pomocy Mózgu”  [96]  ;
  • 2014: Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie ;
  • 2015: nagroda “Sztuka życia” Fundacja Świat ma Sens  [97]  ;
  • 2016: nagroda starosty gorlickiego Most Stary  [98]  ;
  • 2017: członek honorowy Oxford Neurological Society  [99]  ;
  • 2017: Medal “za Dziękujemy Wolność” Stowarzyszenia Sieć Solidarności (pośmiertnie)  [100]  .

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *