Z Polski na zimę odlatują między innymi bociany białe, jerzyki, jaskółki, kukułki, wilgi i muchołówki. Wiele z nich leci do Afryki. Szpaki, zięby czy skowronki często wybierają krótszą drogę i zimują w cieplejszych częściach Europy. Zdarza się też, że część szpaków i żurawi zostaje u nas. Ptaki zaczynają odlatywać już latem, choć każdy gatunek ma własny rytm wędrówki.
Jesienią trudno przeoczyć klucz żurawi. Bociany też przyciągają uwagę, gdy zbierają się przed podróżą. Jerzyki i inne niewielkie ptaki znikają ciszej. Dokąd lecą i dlaczego jedne ruszają w daleką drogę, a inne zostają?
Które ptaki odlatują z Polski do Afryki?
Afryka jest zimowym domem wielu ptaków, które wiosną i latem widujemy w Polsce. Należą do nich:
- Bocian biały – wyrusza zwykle pod koniec lata. W locie wykorzystuje ciepłe prądy powietrza, dzięki którym może szybować i oszczędzać siły.
- Jerzyk – przylatuje późną wiosną, a często już w sierpniu znów jest w drodze. Z daleka przypomina jaskółkę, ale nie jest jej bliskim krewnym.
- Jaskółki, w tym dymówki, oknówki i brzegówki – odlatują po sezonie lęgowym. Nie robią tego wszystkie naraz: można je spotkać jeszcze jesienią.
- Kukułka i wilga – wiosną łatwiej je usłyszeć niż zobaczyć. Zimą przebywają poza Polską.
- Muchołówki, na przykład szara i żałobna – choć są niewielkie, również pokonują trasę do Afryki.
Do Afryki lecą też bociany czarne, orliki krzykliwe i derkacze. Nie mają jednak jednej wspólnej trasy ani tego samego terminu odlotu.
Które ptaki zimują w Europie?
Nie każdy wędrowiec musi dotrzeć za Saharę. Część szpaków, zięb, skowronków, szczygłów i drozdów śpiewaków zimuje w zachodniej lub południowej Europie. Jeśli znajdą tam pożywienie, krótsza podróż im wystarcza.
Szpak widziany w styczniu w polskim ogrodzie nie musi być tym, który śpiewał tam latem. Jedne ptaki zostają, inne odlatują, a z chłodniejszych obszarów mogą przylecieć kolejne. Podobnie jest z żurawiami: wiele z nich rusza jesienią na południe, ale część spędza zimę w Polsce.
Kiedy ptaki odlatują na zimę?
Pierwsze odloty zaczynają się jeszcze latem. Jerzyki zwykle opuszczają Polskę w sierpniu. Bociany białe ruszają przeważnie w sierpniu i wrześniu, a jaskółki można zobaczyć także później, czasem nawet w październiku. To orientacyjne terminy: pogoda i przebieg sezonu wpływają na to, kiedy ptaki wyruszą.
Nie czekają na pierwszy mróz. Gdy drzewa są jeszcze zielone, część wędrowców ma już za sobą pierwszy etap podróży.
Dlaczego ptaki odlatują? Czy chodzi o zimno?
Największym problemem bywa brak pokarmu, a nie sam mróz. Jerzyki i jaskółki łapią owady w locie. Kiedy owadów ubywa, coraz trudniej im znaleźć jedzenie. Ptaki, które mogą jeść nasiona lub korzystać z różnych źródeł pokarmu, częściej zostają w Polsce albo odlatują niedaleko.
Ptaki nie muszą czekać, aż zrobi się zimno i zabraknie owadów. Ich organizmy reagują między innymi na skracający się dzień, co pomaga im przygotować się do wędrówki odpowiednio wcześnie.
Jak ptaki pokonują tak dalekie trasy?
Bocian nie leci do Afryki tak samo jak jaskółka. Podczas podróży korzysta z ciepłych prądów wznoszących nad lądem. Nad morzem trudniej o takie warunki, dlatego ptaki szybujące często wybierają drogę przez okolice cieśnin. Jerzyki i jaskółki poruszają się inaczej: aktywnie machają skrzydłami i mogą przelatywać także nad dużymi obszarami wody.
Klucz żurawi to tylko jeden obraz ptasiej migracji. Niektóre gatunki lecą w grupach, inne samotnie, a wiele małych ptaków podróżuje nocą. Drogę pomagają im odnaleźć słońce, gwiazdy, znane elementy krajobrazu i ziemskie pole magnetyczne.
Czy wszystkie ptaki odlatują z Polski?
Nie. Wróble, sikory i dzięcioły można obserwować także zimą. O tej porze roku przylatują do nas również ptaki z chłodniejszych obszarów. Jesień oznacza więc ruch w obie strony: część ptaków opuszcza Polskę, a część wybiera ją na zimowisko.
Zimą można czasem zobaczyć nawet bociana. Taki widok sam w sobie nie oznacza, że ptak jest chory. Pomocy może potrzebować wtedy, gdy widać uraz albo nie potrafi latać. Jak myślisz- czy ptak podobny do zięby również odlatuje?
Co warto zapamiętać?
- Bociany białe, jerzyki, jaskółki, kukułki, wilgi i muchołówki zimują w Afryce.
- Część szpaków, zięb i skowronków spędza zimę w innych krajach Europy, choć niektóre osobniki zostają w Polsce.
- Odloty zaczynają się latem. Poszczególne gatunki wyruszają w różnych terminach.
- Ptaki migrują przede wszystkim dlatego, że zimą zmienia się dostępność jedzenia. Skracający się dzień pomaga im przygotować się do drogi.
FAQ
Jakie ptaki odlatują z Polski najwcześniej?
Wśród dobrze znanych wczesnych wędrowców są jerzyki. Zwykle odlatują już w sierpniu. Pod koniec lata w drogę ruszają też bociany białe.
Czy jaskółki i jerzyki odlatują do tego samego miejsca?
Obie grupy zimują w Afryce, ale mogą wybierać różne trasy i zimowiska. Jerzyk nie jest jaskółką, choć w locie łatwo je pomylić.
Czy żurawie odlatują na zimę?
Wiele żurawi odlatuje, lecz część zostaje w Polsce. Wpływają na to między innymi warunki w danym sezonie.
Czy szpaki zostają w Polsce na zimę?
Niektóre tak. Inne przenoszą się do cieplejszych rejonów Europy, a zimą do Polski mogą przylatywać szpaki z chłodniejszych obszarów.
